Rond de zwangerschap

Er zijn weinig valide data over de prevalentie van roken tijdens de zwangerschap, mede door het taboe dat hierop rust. Volgens een onderzoek1 gebaseerd op zelfrapportage rookte in 2015 rookte 8,6% van de zwangeren dagelijks gedurende de hele zwangerschap, sterk uiteenlopend voor opleidingsniveau (<1% bij HBO- of hoger opgeleid, 5,5% voor MBO-niveau opgeleid en 22% voor lager dan dat opgeleid). 
Zodra met roken wordt gestopt, nemen de risico’s voor moeder en kind snel af.2 

Uit onderzoek blijkt dat roken het risico vergroot op:

  • Ernstige gezondheidsproblemen bij het kind:
    Aangeboren afwijkingen aan onder meer het gezicht, bewegingsapparaat, hart, ledematen, spijsverteringskanaal, schedel en de ogen
    Verminderde longfunctie
    Een (te) laag geboortegewicht -en dus een zwakker kind- 5
    Vroeggeboorte
  • Overlijden van het kind: 
    Miskraam
    Doodgeboorte 8
    Wiegendood
  • Complicaties bij de moeder: 
    Voorligging en voortijdige loslating van de placenta
    Vroegtijdig breken van de vliezen
    Buitenbaarmoederlijke zwangerschap 10
    Minder lang borstvoeding geven en mogelijk minder melkproductie na de geboorte 11,12
  • Nadelige gevolgen bij het kind op de lange termijn:
    Overgewicht bij het kind 13
    Effecten op het cardiovasculaire systeem 14 
    Ontwikkeling van astma 15
    Mogelijk verminderd hersenvolume 2
    Mogelijk verminderd cognitief functioneren 16
    Mogelijk gedragsproblemen 17
    Mogelijk leerproblemen 18
    Mogelijk vroeg(er) gebruik van tabak, alcohol en marihuana 19

Roken tijdens de zwangerschap is daarnaast geassocieerd met een lager risico op pre-eclampsie. Waarschijnlijk heeft een van de verbrandingsproducten van tabak een beschermende werking: bij gebruik van pruimtabak of nicotinevervangende middelen wordt geen verlaagd risico gevonden.20

Ook meeroken door de moeder tijdens de zwangerschap verhoogt het risico op allerlei gezondheidsproblemen. Uit onderzoek komen aanwijzingen dat meeroken tijdens de zwangerschap kan leiden tot een laag geboortegewicht en wiegendood.8 Daarnaast zijn er aanwijzingen dat meeroken door de moeder tijdens de zwangerschap ook zou leiden tot een verhoogde kans op vroeggeboorte, een miskraam, enkele typen fysieke afwijkingen bij het kind en kanker bij het kind op latere leeftijd.21-23

Voor vrouwen die zwanger willen raken, is er nog een reden om te stoppen. Roken vermindert de vruchtbaarheid.24-26 Bij mannen zorgt roken voor een verhoogde kans op impotentie27 en een verminderde kwaliteit van het sperma.28

 

Bronnen

1. Factsheet Roken tijdens de zwangerschap, i.s.m. TNO (september 2015) Trends in de periode 2001-2015. 
2. El Marroun, H. et al. (2013). Prenatal tobacco exposure and brain morphology: a prospective study in young children. Neuropsychopharmacology, 39(4), 792-800.
3. Hackshaw, A., Rodeck, C., & Boniface, S. (2011). Maternal smoking in pregnancy and birth defects: a systematic review based on 173 687 malformed cases and 11.7 million controls. Human Reproduction Update, doi: 10.1093/humupd/dmr022.
4. Hanrahan, J. P. et al. (1992). The effect of maternal smoking during pregnancy on early infant lung function. American Journal of Respiration and Critical Care Medicine, 145(5), 1129-1135.
5. Ko, T. J. et al. (2014). Parental smoking during pregnancy and its association with low birth weight, small for gestational age, and preterm birth offspring: a birth cohort study. Pediatrics & Neonatology, 55(1), 20-27. 
6. Shah, N. R., & Bracken, M. B. (2000). A systematic review and meta-analysis of prospective studies on the association between maternal cigarette smoking and preterm delivery. American Journal of Obstetrics & Gynecology, 182(2), 465-472.
7. Flenady, V., et al. (2011). Major risk factors for stillbirth in high-income countries: a systematic review and meta-analysis. The Lancet, 377(9774), 1331-1340.
8. Surgeon General (2014). The health consequences of smoking: 50 years of progress. Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services.
9. Anderson, H. R. & Cook, D. G. (1997). Passive smoking and sudden infant death syndrome: review of the epidemiological evidence. Thorax, 52, 1003-1009.
10. Castles, A., Adams, E. K., Melvin, C. L., Kelsch, C., & Boulton, M. L. (1999). Effects of smoking during pregnancy. Five meta-analyses. American Journal of Preventive Medicine, 16(3), 208-215.
11. Horta, B. L., Kramer, M. S., & Platt, R. W. (2001). Maternal Smoking and the Risk of Early Weaning: A Meta-Analysis. Public Health, 91, 304-307.
12. Hopkinson, 1992, J. M., Schanler, R. J., Fraley, J. K., Garza, C. (1992). Milk production by mothers of premature infants: Influence of Cigarette Smoking. Pediatrics, 90(6), 934-938.
13. Oken, E., Levitan, E. B. & Gillman, M. W. (2008). Maternal smoking during pregnancy and child overweight: systematic review and meta-analysis. International Journal of Obesity, 32, 201-210.
14. Taal, 2013 study I, H. R. et al. (2013). Parental smoking during pregnancy and cardiovascular structures and function in childhood: the Generation R Study. International Journal of Epidemiology, 42(5), 1371-1380.
15. Jaakkola, J. J. K. & Gissler, M. (2004). Maternal smoking in pregnancy, fetal development, and childhood asthma. American Journal of Public Health, 94(1), 136-140.
16. Clifford, A., Lang, L., & Chen, R. (2012). Effects of maternal cigarette smoking during pregnancy on cognitive parameters of children and young adults: a literature review. Neurotoxicology & Teratology, 34(6), 560-570.
17. Gaysina, D. et al. (2013). Maternal smoking during pregnancy and offspring conduct problems: evidence from 3 independent genetically sensitive research designs. Jama
18. Anderko, L., Braun, J., & Auinger, P. (2010). Contribution of tobacco smoke exposure to learning disabilities. Journal of Obstetric, Gynecologic, and Neonatal Nursing, 39(1), 111-117.
19. Goldsmith, L., Cornelius, M. D., & Day, N. L. (2012). Prenatal cigarette smoke exposure and early initiation of multiple substance use. Nicotine and Tobacco Research, 14(6), 694-702.
20. Conde-Agudelo, (1999). Cigarette smoking during pregnancy and risk of preeclampsia: a systematic review. American Journal of Obstetrics & Gynecology, 181(4), 1026-1035.
21. Surgeon General (2006). The health consequences of involuntary exposure to tobacco smoke. Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services.
22. Pineles, B. L., Park, J., & Samet, J. M. (2014). Systematic review and meta-analysis of miscarriage and maternal exposure to tobacco smoke during pregnancy. American Journal of Epidemiology, 179(7), 807-823.
23. Salmasi, G., Grady, R., Jones, J., & McDonald, S. H. (2010). Environmental tobacco smoke exposure and perinatal outcomes: a systematic review and meta-analyses. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 89(4), 423-441.
24. Ye, X., et al. (2010). In utero exposure to tobacco smoke and subsequent reduced fertility in females. Human Reproduction, 25(11), 2901-2906.
25. Augood, C., Duckitt, K., & Templeton, A. A. (1998). Smoking and female infertility: a systematic review and meta-analysis. Human Reproduction, 13(6), 1532-1539.
26. Waylen, A. L., Metwally, W., Jones, G. L., Wilkinson, A. J., & Ledger, W. L. (2009). Effects of cigarette smoking upon clinical outcomes of assisted reproduction: a meta-analysis. Human Reproduction Update, 15(1), 31-44.
27. Gades, N. M. et al. (2005). Association between smoking and erectile dysfunction: a population-based study. American Journal of Epidemiology, 161(4), 346-351.
28. Ramlau-Hansen, C. H., Thulstrup, A. M., Aggerholm, A. S., Jensen, M. S., Toft, G., & Bonde, J. P. (2007). Is smoking a risk factor for decreased semen quality? A cross-sectional analysis. Human Reproduction, 22(1), 188-196.