Nut en effectiviteit

De richtlijnen voor behandeling van tabaksverslaving bevelen gebruik van bepaalde, ‘bewezen effectieve’ hulpmiddelen aan.1 De effectiviteit van hulpmiddelen is voorwerp van veelvuldig onderzoek. De uitkomsten van deze onderzoeken kunnen verschillen. Dit komt onder meer door verschillen in onderzoekssetting, proefpersonen, precieze hulpmiddelen (zoals bij ‘zelfhulpmateriaal’) en verschil in definitie wanneer een stoppoging geslaagd genoemd wordt. In meta-analyses worden meerdere onderzoeken samengevoegd en is het mogelijk om dankzij de grotere aantallen toch een uitspraak te doen over de effectiviteit. Welk hulpmiddel het best is, hangt echter altijd ook af van de individuele voorkeur.1

Een uitgebreide meta-analyse uit 20144 wijst de volgende vormen van ondersteuning aan als effectief:

  • Individuele begeleiding
  • Telefonische ondersteuning
  • Bepaalde groepstrainingen
  • Medicatie: nicotinevervangende middelen (zoals nicotinepleisters of -kauwgom), varenicline, bupropion, nortriptyline en cytisine*  
  • Bepaalde zelfhulpmaterialen

* Niet in Nederland op de markt

Over het algemeen geldt dat intensieve gedragsmatige ondersteuning effectiever is dan alleen zelfhulpmateriaal. Voor mensen die meer dan 10 sigaretten per dag roken wordt bij een stoppoging een combinatie van medicatie en begeleiding aanbevolen.1

Verder is bekend dat een stopadvies van een arts of andere zorgverlener kan motiveren tot het doen van een poging tot stoppen met roken. Aangenomen dat de kans dat een patiënt uit zichzelf stopt 2-3% is, kan een stopadvies van een zorgverlener deze kans met 1 tot 3% verhogen.2 De effectiviteit van de hulp bij stoppen is groter als deze wordt uitgevoerd door daartoe opgeleide begeleiders. 

Volgens de Richtlijn behandeling van tabaksverslaving en stoppen met roken ondersteuning, zijn de volgende Nederlandse behandelingen effectief:

  • MIS: de Minimale Interventiestrategie voor stoppen-met-rokenbegeleiding
  • SST: Stop Smoke Therapy (voor patiënten met COPD)
  • Pakje Kans Groepstraining
  • Persoonlijke coaching
  • Telefonische coaching

Van de rokers die in 2014 een stoppoging deden, gebruikte 40% een vorm van ondersteuning bij het stoppen (hulpmiddel en/of begeleiding).3

Bronnen

1. Trimbos-instituut en NHG. Richtlijn behandeling van tabaksverslaving en stoppen met roken ondersteuning. (herziening 2016).
2. Hartmann-Boyce, J., Stead, L. F., Cahill, K., & Lancaster, T. (2013). Efficacy of interventions to combat tobacco addiction: Cochrane update of 2012 reviews. Wiley Online Library: The Cochrane Collaboration.
3. Stead, L. F. et al. (2012). Physician advice for smoking cessation. Wiley Online Library: The Cochrane Collaboration.
4. Verdurmen, J., Monshouwer, K., Laar, M. van, & Bon-Martens, M. van (2015). Factsheet Continu Onderzoek Rookgewoonten 2014. Utrecht: Trimbos-instituut.