Advies WHO

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) raadt zes typen maatregelen aan, waarvan sterk wetenschappelijk bewijs is voor de effectiviteit. Gecombineerd vormen deze maatregelen een stevige basis voor het tegengaan van tabaksverslaving. De maatregelen worden samen ‘MPOWER’ genoemd, naar de eerste letters:

  • Monitoring: het bijhouden van prevalentiecijfers van roken en preventiebeleid
  • Protect: het beschermen tegen tabaksrook
  • Offer help: het aanbieden van ondersteuning bij stoppen met roken
  • Warn: het voorlichten over de gevaren van tabaksgebruik
  • Enforce bans: het verbieden van reclame, sponsoring en promotie van tabak
  • Raise taxes: het verhogen van de accijns op tabak1

Deze maatregelen zijn vastgelegd in een verdrag dat door meer dan 160 landen is getekend: de Framework Convention on Tobacco Control (FCTC). Het FCTC-verdrag is in principe bindend, maar veel landen hebben het nog niet volledig in de nationale wetgeving geïmplementeerd.

In de Europese Unie worden de adviezen van de WHO relatief goed gevolgd; dit is echter heel anders in grote delen van de wereld, met name minder welvarende gebieden. Een groot deel van de wereldbevolking wordt nog niet bereikt door bovenstaande maatregelen (zie onderstaande figuur).

Bron: WHO rapport 1

De WHO houdt bij in hoeverre de aanbevolen maatregelen gelden in de aangesloten laten. Uit een samenvatting over Nederland2 uit 2013 blijkt het volgende:

  • Monitoring (het bijhouden van prevalentiecijfers en preventiebeleid) gebeurt grotendeels; 
  • Nog niet alle openbare ruimten zijn rookvrij; 
  • Hulp bij stoppen is goed toegankelijk en wordt meestal ook vergoed;
  • Tekstuele waarschuwingen op pakjes zijn wel aanwezig, maar kunnen volgens de WHO worden uitgebreid. Gezien de herziening van de EU-richtlijn tabaksproducten staat deze uitbreiding al gepland; 
  • Er is in de periode van meten (2011-2012) geen enkele overheidscampagne op gebied van roken geweest; in 2013/2014 was er de NIX18-campagne. 
  • Reclameverboden zijn van kracht maar onvolledig; reclame is nog mogelijk bij onder meer verkooppunten en tabaksautomaten;
  • De belastingheffing op tabak was ten tijde van dit rapport (2012) in totaal 72,2% (specifieke tabaksaccijns plus algemene belastingen).

Ook de Amerikaanse CDC (Centers for Disease Control and Prevention) hanteert een beleidsadvies voor tabaksontmoediging met een aantal ‘best practices’. Dit bevat onder meer een aanbevolen budget per hoofd van de bevolking voor de verschillende onderdelen van tabaksontmoediging.3

Bronnen:
1. WHO (2013). Report on the global tobacco epidemic. Geneva: World Health Organization.
2. WHO (2013). Tobacco control country profiles: The Netherlands. Data collected for the report on the global tobacco epidemic. Geneva: World Health Organization.
3. CDC (2014). Best practices for comprehensive tobacco control programs. Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Office on Smoking and Health.