7 vragen en antwoorden over roken in het Preventieakkoord

Om gezondheidsschade en zorgkosten te verminderen, wil de overheid roken nadrukkelijk ontmoedigen. In het Preventieakkoord staan maatregelen die moeten leiden tot een rookvrije samenleving.

Om welke maatregelen gaat het? En werken ze? Op basis van bestaand onderzoek beantwoorden we de belangrijkste vragen over maatregelen rond roken in het Preventieakkoord.

De maatregelen
In het Preventieakkoord staan onder meer de volgende maatregelen rond roken en tabak:

  • Tabak uit het zicht, meer rookvrije omgevingen
  • Productregulering, zoals merkloze verpakkingen
  • Accijnsverhogingen
  • Voorlichtingscampagnes
  • Ondersteuning van rokers die willen stoppen met roken

1. Wat willen de deelnemende partijen bereiken met het Preventieakkoord?
De overheid wil samen met maatschappelijke organisaties bereiken dat er in 2040 door minder dan 5% van de volwassenen en 0% van de jongeren en zwangere vrouwen wordt gerookt.

2. Waar wil de overheid een rookverbod invoeren?
De overheid wil rookruimtes in de horeca laten sluiten (2022). Schoolterreinen moeten vanaf 2020 rookvrij zijn. Zorginstellingen, speeltuinen, pretparken, sportverenigingen en kinderdagverblijven moeten via zelfregulering rookvrij worden. De ambitie is dat in 2040 alle organisaties volledig rookvrij zijn. Stapsgewijs wordt toegewerkt naar volledig rookvrije organisaties.

3. Wat is het effect van rookverboden?
Rookverboden hebben gunstige effecten voor rokers en niet-rokers. Mensen zullen minder worden blootgesteld aan tabaksrook. En rookverboden sporen rokers aan om te stoppen met roken, blijkt uit onderzoek. Ook vermindert deze maatregel de kans dat kinderen zien dat volwassenen roken. Dat maakt de kans kleiner dat een kind later een roker wordt. Een algeheel rookverbod heeft ook effect op sociale normen. Roken zal minder ‘normaal’ worden. Zo kunnen veel mensen zich niet meer voorstellen dat je nog niet zo lang geleden in de trein, het vliegtuig of achter je bureau mocht roken.

4. Hoe wil de overheid rookwaren uit het zicht halen? En was is het verwachte effect?
Het aantal verkooppunten van tabaksproducten wordt de komende jaren teruggebracht.

Per 2020 worden rookwaren bij supermarkten uit het zicht gehaald en per 2021 bij andere verkooppunten. Ook is reclame in en aan de voorgevel van verkooppunten vanaf 2021 niet meer toegestaan. Per 2022 zullen sigarettenautomaten niet meer zijn toegestaan.

Deze maatregelen de-normaliseren roken en helpen voorkomen dat kinderen en jongeren verleid worden door sigaretten. Omdat tabaksproducten minder zichtbaar zijn, is het voor rokers makkelijker om te stoppen en gestopt te blijven.

5. Wat is het effect van merkloze sigarettenpakjes met een bijsluiter?
Rookwaren worden vanaf 2020 verpakt in neutrale verpakkingen. Eerst alleen bij sigaretten (vanaf 2020) en later ook voor sigaren en e-sigaretten (vanaf 2022).

Onderzoek laat zien dat merkloze verpakkingen tabaksproducten minder aantrekkelijk maken voor jongeren. Een bijsluiter vergroot de motivatie om te stoppen.

6. Wat gebeurt er als sigaretten duurder worden?
De accijns op tabak wordt verhoogd, zodat een pakje in 2023 € 10 kost, met in 2020 een eerste verhoging van 1 euro per pakje sigaretten.

Een verhoging van de prijs van 10% leidt tot een daling van de consumptie met 4%. Het verhogen van accijns (belasting) op tabaksproducten is de meest effectieve maatregel om het aantal rokers te verlagen. Vooral mensen met een lager inkomen en jongeren zijn gevoelig voor prijsverhogingen. Deze maatregel helpt om de gezondheidsverschillen tussen laag- en hoogopgeleiden te verkleinen.

7. Wat kunnen we verwachten van stoppen-met-rokencampagnes en voorlichtingscampagnes?
Naast stopcampagnes zoals Stoptober blijken vooral ook incidentele, extra intensieve stopcampagnes via onder andere TV erg effectief. Voor het effect van voorlichtingscampagnes bestaat veel bewijs. Ze de-normaliseren roken, leiden tot meer stoppogingen, helpen voorkomen dat mensen beginnen met roken en creëren draagvlak voor andere maatregelen.