3. De e-sigaret, wel of niet gebruiken?

Blogposts Roken Info

blog esigaret roken

woensdag 10 augustus 2016

De e-sigaret, wel of niet gebruiken?

Bij de Roken Infolijn krijgen we regelmatig vragen over de e-sigaret. De e-sigaret is de afgelopen jaren een hot topic. We weten inmiddels dat e-smoken een stuk minder schadelijk is dan gewoon roken. Dat komt omdat de e-sigaret geen tabak bevat maar een vloeistof die wordt verdampt en geïnhaleerd. Bij dit ‘dampen’ krijg je geen giftige verbrandingsproducten binnen als teer en koolmonoxide. Maar helemaal onschadelijk? Dat nou ook weer niet. De damp van de e-sigaret bevat namelijk nog steeds schadelijke stoffen als nicotine, propyleenglycol en glycerol. Er zijn ontzettend veel verschillende ‘e-liquids’ in omloop, die allemaal weer andere stoffen bevatten. Dat maakt het lastig om algemene uitspraken te doen over hoe schadelijk de e-sigaret nou precies is. Om die reden wordt de e-sigaret voor niet-rokers dan ook afgeraden.

De e-sigaret gebruiken als hulpmiddel bij het stoppen met roken? Ook dat kan. Een voordeel van de e-sigaret is dat, net zoals bij nicotinepleisters en kauwgom, de hoeveelheid nicotine die iemand binnenkrijgt langzaam kan worden afgebouwd. Dat zorgt voor minder lichamelijke ontwenningsverschijnselen. Een nadeel is dat de aangeleerde gewoontes in stand worden gehouden. Gewoontes zoals ‘iets opsteken’ na het eten of op stressmomenten. Op die manier blijf diegene ermee bezig en kan de verleiding groot worden om weer echt te gaan roken. Ook zal er tijd en geld gestoken moeten worden in het vinden van een geschikt model en vloeistof. De e-sigaret wordt voor jongeren trouwens afgeraden, omdat het ze nicotineverslaafd kan maken en omdat het een opstapje kan zijn naar het roken van tabak.

De e-sigaret heeft zo dus z’n voor- en nadelen. Toch bestaan er wel degelijk mensen die succesvol zijn gestopt met roken met hulp van de e-sigaret. Maar waarom is de e-sigaret dan niet opgenomen in de Nederlandse richtlijnen voor stoppen met roken? Naast bovengenoemde nadelen heeft het er mee te maken dat de effectiviteit van de e-sigaret als stopmiddel nog volop onderwerp van discussie is. Volgens dit onderzoek uit 2014 en dit onderzoek uit 2015 is de e-sigaret wel degelijk een goed stopmiddel. Maar volgens een recente meta-analyse (2016) is de e-sigaret juist weer helemaal niet effectief bij het stoppen met roken. Sterker nog, e-smokers zouden veel minder vaak geneigd zijn om te stoppen met roken dan gewone rokers (zie ook het nieuwsbericht begin dit jaar op Nu.nl). De kracht van zo’n meta-analyse, wanneer die zorgvuldig is uitgevoerd dan, is dat er meerdere onderzoeken worden samengevoegd om tot één uitkomst te komen. Op de zorgvuldige uitvoering van deze recente meta-analyse kwam behoorlijk wat kritiek van deskundigen. Een punt van kritiek was bijvoorbeeld dat in de meta-analyse alle studies op één grote hoop zijn gegooid. Er zou te weinig rekening gehouden zijn met de grote verschillen tussen de onderzoeken. Volgens de deskundigen geeft de meta-analyse een vertekend beeld en is er op basis van zwak bewijs té snel geconcludeerd dat de veelbelovende e-sigaret niet effectief is bij het stoppen met roken.

Kortom, nog geen consensus. Er zijn meerdere grote onderzoeken over dit onderwerp onderweg, en de vraag is wat daar uitkomt. Het zou wellicht zonde zijn als de e-sigaret te vroeg wordt afgeschreven als hulpmiddel bij het stoppen met roken. De e-sigaret heeft namelijk wel een enorm bereik. Zelfs al heeft het een laag slagingspercentage, dan zou dat op bevolkingsniveau toch kunnen leiden tot een flink aantal ex-rokers.

Nienke van der Putten, medewerker Roken Infolijn
Nienke van der Putten (1985) werkt als medewerker van de Roken Infolijn én de Alcohol-, Drugs- en Gamen Infolijn op de afdeling Publieksinformatie van het Trimbos-instituut. Professionals en algemeen publiek kunnen bij de infolijnen (anoniem) terecht voor informatie en advies. Dit kan telefonisch, per e-mail en via de chat. Publieksinformatie verspreidt daarnaast actief informatie via de websites, sociale media, folders, video’s en fora. Bij Publieksinformatie wordt de vertaalslag gemaakt van wetenschappelijke kennis naar informatie voor het algemene publiek. De combinatie van Nienke’s achtergrond als gezondheidswetenschapper (MSc) plus haar praktijkervaring in de verslavingszorg komt hier goed tot z’n recht. Nienke heeft hiervoor jarenlang als verpleegkundige in de psychiatrie en verslavingszorg gewerkt. In de verslavingszorg werkte ze vooral op de Klinische Detox, de afdeling waar mensen komen ontgiften van alcohol of drugs. Haar interesse ligt bij preventie: het voorkómen van ziekte en het beschermen en bevorderen van de gezondheid. Ze vindt het belangrijk dat mensen goed geïnformeerd zijn en op basis daarvan zélf hun mening vormen en hun keuze’s maken. Nienke vindt het leuk om te schrijven en op die manier kennis te delen. En dat is ook het doel van het Trimbos-instituut: de geestelijke gezondheid verbeteren door het delen van kennis.