6. Stoppen met roken met behulp van een alternatieve methode?

Blogposts Roken Info

blog methoden stoppenmetroken

donderdag 09 februari 2017

Stoppen met roken met behulp van een alternatieve methode?

De meeste rokers proberen te stoppen op ‘eigen kracht’. Dus zonder hulpmiddelen of begeleiding. We weten inmiddels dat de kans dat het stoppen lukt groter wordt wanneer er wel gebruik gemaakt wordt van hulpmiddelen en begeleiding. Voor stoppen met roken raden we bij het Trimbos-instituut in principe alleen methoden aan waarvan voldoende is aangetoond dat het werkt. Dat geldt voor:

  • Gedragsmatige ondersteuning (individueel of in een groep)
  • Nicotinevervangende middelen
  • Ondersteunende medicatie op recept (bupropion, nortriptyline, varenicline)
  • E-health (gepersonaliseerd)

Opvallend aan dit rijtje met bewezen effectieve methoden is dat er geen alternatieve methoden tussen staan. Onder de noemer ‘alternatieve methoden’ vallen bijvoorbeeld acupunctuur, lasertherapie, hypnotherapie en homeopathie.

Acupunctuur
Acupunctuur wordt toegepast omdat het vervelende ontwenningsverschijnselen van het stoppen met roken zou verminderen. Er worden naaldjes op specifieke acupunctuurpunten in de huid - bijvoorbeeld de oorschelp - geplaatst. Volgens de klassieke Chinese uitleg kunnen energiestromen in het lichaam op die manier worden beïnvloed. Veel Westerse beoefenaars zien de acupunctuurpunten als plaatsen waar zenuwen, spieren en bindweefsel gestimuleerd kunnen waardoor lichaamseigen stoffen kunnen vrijkomen. Die stoffen (bijvoorbeeld hormonen en neurotransmitters als endorfine) zouden het zelf herstellend vermogen van het lichaam stimuleren en ontwenningsklachten verminderen.

Lasertherapie
Lasertherapie is eigenlijk een moderne vorm van acupunctuur waarbij in plaats van naaldjes een softlaser wordt gebruikt. De softlaser wordt op verschillende punten op het lichaam gericht waardoor stoffen zoals endorfine zouden vrijkomen. Die stoffen zouden de ontwenningsverschijnselen, de trek in een sigaret en de stress van het niet-roken verminderen.

Hypnotherapie
Hypnotherapie (of hypnose) berust op een heel ander mechanisme. Hierbij wordt een veranderde staat van bewustzijn, oftewel trance,  gecreëerd bij de roker. Tijdens die trance worden bekrachtigende suggesties met betrekking tot het stoppen met roken gegeven. Gesuggereerd wordt dat de ontspannen ‘staat van zijn’ ervoor zorgt dat die suggesties door het onderbewustzijn gemakkelijker worden opgenomen. Op die manier zou men (onbewuste) gedragspatronen die met roken te maken hebben kunnen veranderen.

Homeopathie
In de klassieke homeopathie wordt uitgegaan van het gelijksoortigheidsbeginsel. Dat houdt in dat een homeopathisch middel geschikt is voor de behandeling van een ziekte als het middel bij een gezond persoon dezelfde ziekteverschijnselen opwekt als die waaraan de zieke persoon lijdt. Homeopathische middelen bestaan uit water, een druppeltje alcohol voor de houdbaarheid en een (sterk verdund) mineraal-, plantaardig- of dierlijk extract. Er zijn homeopathische middelen die claimen dat ze de zin in een sigaret kunnen verminderen maar ook middelen die de ontwenningsverschijnselen zoals humeurigheid, nervositeit of slaapproblemen zouden bestrijden.

Dit is slechts een selectie van het scala aan alternatieve methoden dat in de praktijk kan worden ingezet om van het roken af te komen. De reden dat de alternatieve methoden niet in het rijtje met aanbevelingen voorkomt is simpelweg omdat er onvoldoende wetenschappelijk bewijs is dat ze effectief zijn. In een recent wetenschappelijk overzichtsartikel zijn meerdere alternatieve methoden meegenomen. Zo is er gekeken naar de effectiviteit van acupunctuur, hypnotherapie en sint-janskruid. Maar… de resultaten wijzen niet duidelijk op een effect van alternatieve methoden. Het aantal studies naar alternatieve methoden dat is te vinden in deze systematische review is op twee handen te tellen en het aantal deelnemers van de studies is maar klein. Al met al nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat alternatieve methoden effectief zijn bij het stoppen met roken.

Het Trimbos-instituut adviseert om gebruik te maken van bewezen effectieve middelen, omdat die de kans op een succesvolle stoppoging aanwijsbaar vergroten. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat alternatieve methoden dat ook doen. Aan de andere kant: iedereen stopt op z’n eigen manier. En sommige rokers hebben daarbij baat van een alternatieve methode. De onderzoeken zeggen ten slotte vooral iets over groepen mensen en niet zozeer over individuen. Wanneer iemand zelf veel vertrouwen heeft in een alternatieve methode of behandelaar zou zo’n methode best kunnen helpen. Een nadeel is dat alternatieve methoden meestal niet worden vergoed door de zorgverzekeraar, terwijl de bewezen effectieve methoden zijn opgenomen in de basisverzekering. Bij sommige verzekeraars zitten alternatieve methoden wel in een aanvullende verzekering. Het is dan ook zinvol om vooraf bij de zorgverzekering uit te zoeken wat er precies vergoed wordt en onder welke voorwaarden.

Nienke van der Putten, medewerker Roken Infolijn
Nienke van der Putten (1985) werkt als medewerker van de Roken Infolijn én de Alcohol-, Drugs- en Gamen Infolijn op de afdeling Publieksinformatie van het Trimbos-instituut. Professionals en algemeen publiek kunnen bij de infolijnen (anoniem) terecht voor informatie en advies. Dit kan telefonisch, per e-mail en via de chat. Publieksinformatie verspreidt daarnaast actief informatie via de websites, sociale media, folders, video’s en fora. Bij Publieksinformatie wordt de vertaalslag gemaakt van wetenschappelijke kennis naar informatie voor het algemene publiek. De combinatie van Nienke’s achtergrond als gezondheidswetenschapper (MSc) plus haar praktijkervaring in de verslavingszorg komt hier goed tot z’n recht. Nienke heeft hiervoor jarenlang als verpleegkundige in de psychiatrie en verslavingszorg gewerkt. In de verslavingszorg werkte ze vooral op de Klinische Detox, de afdeling waar mensen komen ontgiften van alcohol of drugs. Haar interesse ligt bij preventie: het voorkómen van ziekte en het beschermen en bevorderen van de gezondheid. Ze vindt het belangrijk dat mensen goed geïnformeerd zijn en op basis daarvan zélf hun mening vormen en hun keuze’s maken. Nienke vindt het leuk om te schrijven en op die manier kennis te delen. En dat is ook het doel van het Trimbos-instituut: de geestelijke gezondheid verbeteren door het delen van kennis.