Waterpijp

Een waterpijp is een instrument om pijp- of fruittabak mee te roken. Het is ook bekend als shisha, hookah, nargileh (narghile), ghaliyan, of hubble bubble. Naast tabak kunnen er ook aromatische stoomsteentjes, hasj of wiet mee gerookt worden.

Het gebruik van de waterpijp is onder Nederlandse jongeren toegenomen. Ruim een kwart (26%) van de jongeren tussen 10 en 19 jaar had in 2013 wel eens waterpijp gerookt; onder sigarettenrokers zelfs 70%.1-4

Een waterpijp bestaat uit verschillende onderdelen. De tabak, steentjes of wiet/hasj worden bovenin in een kommetje gelegd. Het kommetje wordt bedekt met aluminiumfolie en een gloeiend kooltje, waardoor de tabak in het kommetje wordt verhit. Onder het kommetje loopt een buis die is verbonden met water in het onderste gedeelte van de waterpijp. De gebruiker zuigt aan een flexibele slang, waarvan het uiteinde boven het water in de waterpijp vastzit. De rook van het kooltje en de verhitte tabak wordt zo door de buis omlaag getrokken, via het water in de flexibele slang.5

Het roken van tabak via een waterpijp is minstens even schadelijk als het roken van een sigaret.6

  • De rook van een waterpijp bevat relatief grote hoeveelheden zware metalen, zoals lood. Ook bevat de rook koolmonoxide en teer. Deze stoffen worden niet of nauwelijks door het water uit de rook gefilterd.
  • Bij het roken van een waterpijp komt veel meer koolmonoxide vrij dan bij een sigaret.6 Langdurig roken kan leiden tot koolmonoxidevergiftiging.8 De symptomen hiervan zijn onder meer duizeligheid, hoofdpijn en flauwvallen.
  • Rooksessies bij een waterpijp duren vaak veel langer dan het roken van een sigaret. Volgens onderzoek krijgt een gebruiker ruim 40 keer zoveel rook binnen bij een waterpijpsessie als bij het roken van een sigaret.
  • Nicotine wordt bij het roken van tabak via een waterpijp deels uit de rook gefilterd door het water. Daardoor is de blootstelling aan nicotine vergelijkbaar met het roken van een sigaret,6,7 ondanks de grotere hoeveelheid rook. 
  • De rook van een waterpijp is niet alleen afkomstig van wat er in het kommetje ligt, maar ook van het gloeiende kooltje. Onderzoek laat zien dat meer dan 90% van de koolmonoxide in de rook en 75-92% van de kankerverwekkende polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) afkomstig zijn van het kooltje.
  • Het is nog onduidelijk wat de gezondheidseffecten zijn van het verhitten van aromatische stoomsteentjes.5,10 

Effecten lange termijn

Er is nog weinig gedegen onderzoek naar de effecten van het roken van waterpijp op lange termijn. Op basis van het beschikbare onderzoek concludeert een review11 dat waterpijpgebruik een risico vormt voor de ontwikkeling van longkanker, ziekten van het ademhalingssysteem, tandvleesaandoeningen en een (te) laag geboortegewicht van het kind bij zwangere vrouwen. Het lijkt waarschijnlijk dat er nog meer gezondheidsrisico’s spelen, maar hiernaar is meer onderzoek nodig.5

Download gratis de factsheet Waterpijp van het Trimbos-instituut voor meer informatie.

Bronnen

1. Maziak, W. (2011). The global epidemic of waterpipe smoking. Addictive Behaviors, 36(1-2), 1-5.
2. Verdurmen, J., Monshouer, K., & Laar, M. van (2014). Factsheet Roken Jeugd Monitor 2013. Utrecht: Trimbos-instituut.
3. STIVORO (2012). Waterpijp roken. Den Haag: STIVORO.
4. Lee, Y. O., Mukherjea, A., & Grana, R. (2013). Hookah steam stones: smoking vapour expands from electronic cigarettes to waterpipes. Tobacco Control, 22(2), 136-137.
5. Buisman, R., & Laar, M. van (2013). Factsheet Waterpijp. Utrecht: Trimbos-instituut.
6. Eissenberg, T., Shihadeh, A. (2009). Waterpipe tobacco and cigarette smoking: direct comparison of toxicant exposure. American Journal of Preventive Medicine, 37(6), 518-523.
7. Shihadeh, A. (2003). Investigation of mainstream smoke aerosol of the argileh water pipe. Food and Chemical Toxicology, 41(1), 143-152.
8. Bens, B. W. J., Maaten, J. C. ter, Ligtenberg, J. J. M. (2013). Casuïstiek. Koolmonoxidevergiftiging na roken van een waterpijp. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 157, A6201.
9. Monzer, B., Sepetdjian, E., Saliba, N., & Shihadeh, A. (2008). Charcoal emissions as a source of CO and carcinogenic PAH in mainstream narghile waterpipe smoke. Food and Chemical Toxicology, 46, 2991-2995.
10. Lee, Y. O., Mukherjea, A., & Grana, R. (2013). Hookah steam stones: Smoking vapour expands from electronic cigarettes to waterpipes. Tobacco Control, 22(2), 136-137.
11. Akl, E. A., Gaddam, S., Gunukula, S. K., Honeine, R., Jaoude, P. A., & Irani, J. (2010). The effects of waterpipe tobacco smoking on health outcomes: a systematic review. International Journal of Epidemiology, 39(3), 834-857.