Ziekte & sterfte

Ziekte

Roken vergroot de kans op in ieder geval:

  • Kanker. Via het bloed dat door de longen stroomt, komen de kankerverwekkende stoffen uit rook in het hele lichaam terecht. 
  • Hart- en vaatziekten. Tabaksrook irriteert de binnenkant van bloedvaten, die hierdoor dikker en stugger worden en makkelijker knappen. Dit geeft meer kans op onder andere een hartaanval, beroerte, aneurysma (verwijding in het bloedvat), perifere vaatklachten ('etalagebenen') en hartfalen.
  • Longziekten en -klachten, zoals benauwdheid, hoesten, astma en COPD.
  • Complicaties bij een operatie. Dit komt omdat de doorbloeding door roken minder is en wonden dus minder snel genezen.
  • Ernstige risico's voor moeder en kind bij zwangerschap;
  • Diabetes.

Roken is de belangrijkste risicofactor voor kanker. Jaarlijks komen er alleen al in Nederland 19.000 nieuwe gevallen van kanker bij, als gevolg van roken. Van de vele vermijdbare risico's die invloed hebben op de gezondheid, heeft roken in Nederland de meeste ziekte en de meeste doden tot gevolg. Meer dan bijvoorbeeld alcoholgebruik en overgewicht.

Hoe groot het risico op deze ziekten precies is, hangt af van hoe lang iemand al rookt en hoeveel iemand rookt. Bij ex-rokers worden de risico's op ziekten door het roken steeds kleiner, naar mate het langer geleden is dat degene is gestopt met roken. Naast risico's op de lange termijn heeft roken ook op korte termijn invloed: onder andere een slechtere conditie

Meeroken

Ook passief roken ofwel meeroken kan diverse ziekten veroorzaken.

  • Mensen die zelf niet roken, maar regelmatig meeroken, hebben een verhoogde kans op longkanker van 20-30%. 
  • Naast longkanker verhoogt meeroken het risico op ziekten in de kransslagaders, zoals een hartinfarct, met 25-30%. Het risico op een beroerte is 20-30% hoger bij regelmatig in de rook zitten. 
  • Verder blijkt uit verschillende internationale onderzoeken dat in regio's waar een rookverbod wordt ingesteld in de publieke ruimten, dat het aantal acute hartinfarcten afneemt. Waarschijnlijk heeft dit te maken met een vermindering van meeroken.

Uit de Gezondheidsenquête 2015 komt naar voren dat van de niet-rokende respondenten 83% nooit of bijna nooit aan de tabaksrook van anderen binnen wordt blootgesteld. Een klein deel (5%) van de niet-rokende respondenten wordt één uur of meer per dag aan rook van anderen blootgesteld.

Sterfte

Roken is in Nederland de belangrijkste oorzaak van voortijdige sterfte.

  • In 2014 overleden in Nederland ongeveer 19.200 mensen van twintig jaar en ouder aan de directe gevolgen van roken (zie afbeelding).
  • De werkelijke sterfte die gerelateerd is aan roken ligt hoger, omdat het effect van passief roken nog niet is meegerekend. De jaarlijkse sterfte door meeroken wordt geschat op enkele duizenden gevallen door hartaandoeningen, enkele honderden gevallen door longkanker en een tiental gevallen van wiegendood.
  • Wereldwijd sterven er naar schatting van de WHO zo'n 7 miljoen mensen per jaar aan ziekten, die veroorzaakt zijn door roken. Dit is 12% van alle sterfte.
  • Wereldwijd is naar schatting één op de honderd sterfgevallen het gevolg van meeroken. Jaarlijks sterven er in totaal naar schatting 890.000 niet-rokers aan de gevolgen van passief roken. Die sterfte ontstaat vooral door hartziekten, luchtweginfecties, ernstige astma en longkanker.

Sterfgevallen onder mannen en vrouwen van 20 jaar en ouder, die toe te wijzen zijn aan roken, uitgaande van twaalf ‘aan roken gerelateerde aandoeningen’. Peiljaar 2014

Berekening: Trimbos-instituut. Bron: RIVM. Percentages geven het aandeel van roken aan de sterfte weer.

Berekening: Trimbos-instituut. Bron: RIVM, Doodsoorzakenstatistiek CBS. De gegevens vanaf 2013 kunnen niet rechtstreeks vergeleken worden met de voorafgaande jaren.